Askı Ameliyatları Nedir?

Askı ameliyatları, özellikle kadınlarda idrar kaçırma ve pelvik organ sarkması sorunlarının tedavisinde uygulanan cerrahi yöntemlerdir. Bu ameliyatlar, zayıflamış pelvik taban dokularının desteklenmesi ve organların anatomik konumlarına getirilmesi amacıyla gerçekleştirilir. Günümüzde minimal invaziv tekniklerle yapılan askı ameliyatları, hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde artırmaktadır.

Pelvik Taban Anatomisi ve İşlevi

Pelvik taban, pelvis içindeki organları destekleyen kas, bağ dokusu ve fasya tabakalarından oluşan bir yapıdır. Mesane, rahim, rektum ve bağırsaklar bu yapı tarafından desteklenir. Pelvik taban aynı zamanda idrar ve gaita kontrolünde kritik rol oynar.

Doğum, yaşlanma, menopoz, kronik öksürük ve ağır kaldırma gibi faktörler pelvik tabanı zayıflatabilir. Bu zayıflama sonucunda organlar sarkar ve idrar kaçırma gibi sorunlar ortaya çıkar. Askı ameliyatları bu yapıların güçlendirilmesini ve organların desteklenmesini hedefler.

İdrar Kaçırma Türleri ve Askı Ameliyatları

Stres inkontinans, öksürme, hapşırma, gülme veya egzersiz sırasında karın içi basıncının artmasıyla ortaya çıkan idrar kaçırma türüdür. Üretra ve mesane boynu desteğinin zayıflaması bu duruma neden olur. Askı ameliyatları stres inkontinans tedavisinde oldukça etkilidir.

Midüretral askı ameliyatları en yaygın uygulanan tekniklerdir. Bu ameliyatlarda sentetik bir bant üretranın altına yerleştirilerek destek sağlanır. TVT ve TOT olarak bilinen yöntemler bu kategoriye girer ve yüksek başarı oranlarına sahiptir.

TVT Ameliyatı

TVT yani tension free vaginal tape, idrar kaçırma tedavisinde devrim yaratan bir tekniktir. Bu ameliyatta polipropilen bir bant vajinal kesiden yerleştirilerek üretranın altından geçirilir ve karın duvarına sabitlenir. Bant gerginlik uygulanmadan yerleştirilir.

Ameliyat lokal veya genel anestezi altında yapılabilir ve yaklaşık otuz dakika sürer. Hasta genellikle aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir. Başarı oranları yüzde seksen ile doksanın üzerindedir. Öksürük testi ile bandın doğru konumda olduğu teyit edilir.

TOT Ameliyatı

TOT yani transobturator tape, TVT'ye alternatif bir midüretral askı tekniğidir. Bu yöntemde bant obturator foramen denilen pelvik kemik açıklığından geçirilerek yerleştirilir. Mesane ve bağırsak yaralanması riski TVT'ye göre daha düşüktür.

TOT ameliyatı da minimal invaziv bir prosedürdür ve kısa sürede gerçekleştirilir. İyileşme süreci hızlıdır ve hastalar birkaç hafta içinde normal aktivitelerine dönebilir. Her iki tekniğin de avantaj ve dezavantajları vardır, seçim hastanın durumuna göre yapılır.

Burch Kolposuspansiyonu

Burch kolposuspansiyonu geleneksel bir askı ameliyatı olup vajina duvarının Cooper ligamanına askıya alınmasını içerir. Laparoskopik veya açık cerrahi ile uygulanabilir. Sentetik materyal kullanılmaması bazı hastalar için tercih nedeni olabilir.

Bu ameliyat daha önce başarısız askı ameliyatı geçirmiş hastalarda veya eş zamanlı karın ameliyatı gereken durumlarda tercih edilebilir. İyileşme süresi midüretral askı ameliyatlarına göre daha uzundur.

Pelvik Organ Sarkması ve Askı Ameliyatları

Pelvik organ prolapsusu mesane, rahim veya rektumun vajina içine doğru sarkmasıdır. Sistosel mesane sarkması, rektosel rektum sarkması, enterosel ince bağırsak sarkması olarak adlandırılır. Bu durumlar pelvik ağırlık hissi, cinsel işlev bozukluğu ve idrar sorunlarına neden olur.

Prolapsus tedavisinde vajinal veya abdominal yaklaşımlarla askı ameliyatları uygulanabilir. Sakrokolpopeksi ameliyatında vajina tepesi sentetik bir mesh ile sakruma yani kuyruk sokumu kemiğine askıya alınır. Laparoskopik veya robotik yöntemlerle de yapılabilir.

Mesh Kullanımı ve Güvenlik

Askı ameliyatlarında sıklıkla sentetik mesh kullanılır. Polipropilen mesh doku içine yerleşir ve kalıcı destek sağlar. Ancak mesh kullanımına bağlı komplikasyonlar da görülebilir. Mesh erozyonu, ağrı, enfeksiyon ve cinsel işlev bozukluğu olası komplikasyonlardandır.

Son yıllarda vajinal mesh kullanımına ilişkin güvenlik endişeleri ortaya çıkmıştır. Bu nedenle bazı ülkelerde vajinal mesh ürünleri piyasadan çekilmiştir. Ameliyat öncesi mesh kullanımının riskleri ve faydaları hastaya detaylı şekilde anlatılmalıdır.

Ameliyat Öncesi Değerlendirme

Askı ameliyatı öncesinde kapsamlı bir değerlendirme yapılır. Hastanın şikayetleri detaylı olarak sorgulanır ve fizik muayene yapılır. Ürodinamik testler mesane fonksiyonlarını değerlendirir ve inkontinans türünü belirlemeye yardımcı olur.

Enfeksiyon taraması, idrar testi ve gerekirse görüntüleme tetkikleri istenir. Hastanın genel sağlık durumu, önceki ameliyatları ve ilaç kullanımı değerlendirilir. Ameliyat beklentileri ve olası komplikasyonlar hastaya anlatılır.

Ameliyat Sonrası Bakım ve İyileşme

Askı ameliyatları sonrasında genellikle kısa hastane yatışı gerekir. Ağrı kontrolü, enfeksiyon önleme ve erken mobilizasyon iyileşmenin temelini oluşturur. İlk haftalarda ağır kaldırma, cinsel ilişki ve yorucu aktivitelerden kaçınılmalıdır.

İdrar sondası ameliyat sonrası birkaç saat veya gün kullanılabilir. Mesane fonksiyonlarının normale dönmesi izlenir. Bazı hastalarda geçici idrar yapma güçlüğü yaşanabilir. Düzenli kontrol muayeneleri ile iyileşme süreci takip edilir.

Başarı Oranları ve Uzun Vadeli Sonuçlar

Midüretral askı ameliyatlarının başarı oranları oldukça yüksektir. Hastaların büyük çoğunluğu ameliyat sonrası idrar kaçırmada belirgin düzelme yaşar. Uzun vadeli takip çalışmaları başarının yıllar içinde korunduğunu göstermektedir.

Ancak bazı hastalarda zamanla tekrarlama görülebilir. Risk faktörleri arasında obezite, kronik öksürük, kabızlık ve ağır fiziksel aktiviteler yer alır. Pelvik taban egzersizleri ve yaşam tarzı değişiklikleri ameliyat başarısının korunmasına katkıda bulunur. Askı ameliyatları uygun hastalarda güvenli ve etkili bir tedavi seçeneğidir.